På heimebane

Ikkje berre blei Morten Svartveit fast tilsett på Det Norske Teatret før sommaren, men denne hausten skal han endeleg få oppfylt draumen om å spele Jon Fosse og framføre draumeteksten Sigd av Ruth Lillegraven.

Tilfeldigheitene skal ha det til at skodespelar Svartveit og forfattar Lillegraven gjekk på Voss gymnas saman, men det var først under ei lesing av nettopp Sigd på Det Norske Teatret for eit par år sidan at dei helsa på kvarandre første gongen.

- Eg blei veldig bergteke første gongen eg las Sigd. Det var eit språk som trefte meg. Ikkje berre med orda, men òg lukta, lyden og smaken av Granvin og Hardanger kom ut av boksidene. Det er ein kontrast mellom skildringa av dei små vare tinga som fargane på ein blome. Greiner som vislar. Angen frå åkrane. For så å løfte forteljinga opp igjen til dei store hendingane i livet til odelsguten Endre. Det er eit heilt liv mellom desse bokpermane, og måten Ruth Lillegraven skildrar spennet mellom dette er meisterleg, seier Morten Svartveit.

Når livet tek ein sigd-sving

I boka Sigd møter vi Endre som veks opp som odelsgut i ei vestlandsbygd på 1800-talet. Framfor Endre ligg ei framtid lik den far hans og fedrane før han har hatt. Men Endre blir sjuk og sengeliggjande. Ei brå og uventa vending for han som til no har visst kva lagnaden i livet var.

- For oss som ikkje er vakse opp på gard er ikkje det med odel ein del av livet. Men du treng ikkje å vere født med odel for å kjenne igjen tankane til Endre. Alle desse tinga som formar oss i løpet av livet. Val som vi tek, og dei som alt er tekne for deg. Fleire av søskena til Endre vel å dra til Amerika, og det er klart det må ha vore vanskeleg å høyre om det fantastiske landet medan du sjølv går og trakkar oppi ei fjellside.

Sigd er òg kjærleikshistoria om ekteparet Endre og Abelone. Eit par som til slutt må lage seg sitt heilt eige språk for å kunne snakke saman når Endre stadig blir sjukare. Ei språkferd som til slutt knyter paret saman igjen.

- Sigd er ei tidlaus historie sjølv om ho er tidsbestemt. Ei livsskildring med håp og draumar, og plikter og ansvar. Og dårleg samvit. Det trur eg vi alle kan kjenne oss igjen i. Vi kjem frå noko, og vi vil skape noko som er bra for dei som kjem etter oss. Og det synest eg boka treffer godt i vår tid òg.

Peer Perez Øian har regi

Når dette intervjuet til sesongmagasinet finn stad er det ei god stund til oppstart av prøvane til Sigd, så Svartveit veit enno ikkje så mykje om forma til oppsettinga på Scene 3. Men det er husregissør Peer Perez Øian som har regi, og han har Morten Svartveit jobba saman med før.

- Det blir spanande å sjå kva Peer tenkjer om inndelinga av karakterane på scenen. Korleis forteljinga skal delast inn. Korleis vi skal sette det opp rett og slett. Det gler eg meg til. Eg har jobba med Peer før på framsyninga Inkognito. Han er særs dyktig. Alltid ekstremt førebudd. Ein intelligent regissør med eit stort hjarte.

Draum om Fosse

Men noko som Morten alt er i gang med er prøvane til Leve hemmeleg som er stykke henta frå ein serie Jon Fosse har kalla Kortare stykke (publisert i Teaterstykke VOL 5).

- Eg har hatt eit ønske om å spele Fosse sidan før eg kom inn teaterskulen i Danmark, ja eg kom faktisk inn på den skulen med ein monolog bygd på eit par av tekstane til Jon Fosse. Så det har lenge vore ein draum for meg å kunne få spele i eit av stykka hans.

Morten Svartveit er opphaveleg frå Voss, og sjølv om Strandebarm, heimbygda til Fosse, ligg litt lenger unna i Hardangerfjorden enn kva Granvin, heimbygda til Lillegraven, gjer, er det slektskap å finne i språket, rytmen og orda der òg.

- Når eg les Fosse så kjenner eg meg så godt igjen der eg kjem ifrå, og spesielt korleis besteforeldra mine kunne snakka. Og korleis dei kunne ha ein heil samtale på ja. Eg føler Fosse sine tekstar har eit veldig munnleg språk. For sjølv om det er gjentakingar, så er det ikkje nokon unødvendige ord. Det blir forresten interessant å sjå gjestespela under Den internasjonale Fossefestivalen her på teateret i september, og korleis Fosse blir tolka på andre språk.

Ein kjekk haust!

Det er Trine Wiggen som er regissør på Leve hemmeleg. Ho har blant anna tidlegare sett opp Draum om hausten på Det Norske Teatret i 2016.

- Trine Wiggen er òg ein svært bra regissør å jobbe saman med. Ho er god på å skape bra arbeidsrom for alle. Nokon av tekstane i Leve hemmeleg har vore framførte før, men ikkje fletta saman på den måten Trine har gjort det her. Eg har rett og slett ein veldig kjekk haust, og kjenner meg heldig, avsluttar Svartveit.

TEKST Guro Redalen FOTO Siren Høyland Sæter