Ein slags generalprøve på den nye verkelegheita.

Tolvskillingsoperaen er ein skarp analyse av ein framstormande kapitalisme med sin vekst- og varelogikk. Det snart 100 år gamle musikkteaterstykket av Brecht, Weill og Hauptmann viser innretninga av eit samfunn der alt og alle er til sals; der ingen og ingenting har meir verdi enn det har på ein marknad. Og der ingenting er unntatt denne marknaden. Ingen kan stole på nokon, eller noko. Heller ikkje sine eigne kjensler.

På denne marknaden opererer på den eine sida den skruppellause storfisken og businessmannen Peachum, på den andre sida den berykta og notoriske forbrytaren Mackie Kniven. Peachum driv saman med kona og dottera Polly ei lukrativ verksemd, der alle tiggarane i byen er tilsette. Undergrunnshierarkiet blir etter kvart truga av svindlaren Mackie, som også forfører dottera til Peachum.

Arbeidsoppgåver blir tatt over av kunstig intelligens

Regissør Tore Vagn Lid ønskjer i denne versjonen å rette blikket inn i ei tenkt framtid og i ei mogleg ny verkelegheit. Handlinga finn stad langt inne i den nye norske fjellheimen. Ein gong, for ikkje alt for lenge sidan, var dette området ein såkalla allmenning – ein nasjonalpark. Freda og tilgjengeleg for alle. Slik er det ikkje lenger. No er skiltet med «Privat veg» kome opp. Borte er NSB, NAV, NTB og NRK og resten av ein smuldrande velferdsstat. Nye hordar av turistar har begynt å følgje jernbanesporet oppover mot høgfjellet. Årstidene er heller ikkje lenger til å stole på. Og for dei som handlar med alt og alle, er dette i grunnen bra, sidan det no er pengar å tene i kvar ei snødekt li.

Fleire og fleire arbeidsoppgåver er tatt over av menneskas intelligente løysingar. Avatarar har rykka inn, også i teateret. Dei gir stemme til robotane, robotane som ikkje seier nei og som er grenselause. Framsyninga kan kanskje sest som ein generalprøve på den nye verkelegheita, der forbrukarens påverknadskraft, og i visse tilfelle rettar, ytterlegare har prega samfunnets økonomiske strukturar. Netthandelen er framleis attraktiv, ikkje minst handel med heilt nye naturtru dokker som kan gjere ting betre og ikkje minst billigare enn sine levande søstrer og brør i bordellbransjen. Men når omsetning av sex-dokker alt har vist seg som ein moralsk og økonomisk «game-changer», og dei tradisjonelle prostituerte manar til opprop mot desse nye kollegaene, kva da med tiggarmarknaden?

Ein milestolpe i teaterhistoria

Tolvskillingsoperaen har sidan urpremieren i 1928 blitt spelt tallause gongar, og er ein milestolpe, både i sjanger og innhald. Tolvskillingsoperaen stiller grunnleggande spørsmål ved objektiviteten til myndigheitene, kritiserer kapitalismen og hierarkiet i samfunnet. Stykket skildrar kor djupt menneske kan søkke for å skaffe mat på bordet til seg sjølv og sine, og kor kort avstanden er frå den armaste fattigdom til den mest ubegripelege rikdom. Spørsmålet blir: kven er den største forbrytaren? Han som oppretta banken, eller han som rana han?