- Kruttårnet

I 2020 er det 100 år sidan ein av dei mest markante og særprega forfattarane i norsk etterkrigstid blei fødd. Jens Bjørneboe var kulturradikalaren, opprøraren og den anarkistiske riksmålsmannen som skaka det offentlege ordskiftet med bøker, meiningar og ein livsstil som utfordra samtida.

I jubileumsåret blir hovudverket hans, Bestialitetens historie med vekt på det andre bindet Kruttårnet, dramatisert og sett i scene av kroatiske Ivica Buljan. Buljan er, i tillegg til å vere sjef ved Det kroatiske nasjonalteateret i Zagreb, ein anerkjent og ettertrakta regissør i det europeiske teaterlandskapet. Han var sist noregsaktuell med Den siste kongsfesten på Scene 2 våren 2018, og framsyninga markerte markerte seg raskt i den norske offentlegheita for si ekspressive form. Buljan er fascinert av Bjørneboes intense utforsking av menneskenaturen og lovar a crazy performance with a lot of sex and violence.

Menneskets vondskap

Kva er fridom? Kva er sanning? Kva er vondskap? I Bestialitetens historie blir verdshistoria skildra som ei lang rekke med overgrep, straffemetodar, avrettingar og folkemord. Samt krigar, undertrykking og utbyting. Forteljaren, eller protokollføraren som hovudpersonen kallar seg, har eit ønskje om å forstå og forklare kvifor menneska er så opptekne av å pine og øydeleggje kvarandre. Kvifor er menneska så opptatte av å gjere tilværet uuthaldeleg for kvarandre, og kvifor er menneske vonde og bestialske?

Kruttårnet

I Kruttårnet opptrer protokollføraren som vaktmeister og sjefsideolog på galehuset La Poudrière. Han arbeider med protokollane sine, notat frå eit omstreifarliv som rettstenar, men verkar meir harmonisk enn i førre bindet, Frihetens øyeblikk. Han bur i gartnarbustaden, der han til ein viss grad fører eit godt liv. Han drikk vin, dyrkar tomatar og kjøler seg ned med friske bad. Han har fått seg ei elskarinne og har kutta ned på alkoholinntaket. Han utvidar nytinga ved å ta seg ein joint i blant, og saman med hospitalets overlege testar dei det nye middelet LSD. Han er med andre ord på veg til å finne ei meining med tilværet. I Kruttårnet blir skildringa av historias vondskap tydeleg gjennom ein serie føredrag som blir haldne på galehuset, nokre av pasientane, andre av behandlarane. Sjølv står vaktmeistaren (protokollføraren) fram med forteljinga om forfølginga av opposisjonelle under Stalin og dei store utreinskingane som skjedde i Sovjet-staten. Emna som blir lagde fram er nesten uuthaldelege i si gru.